Dolar Neden Yükselir Veya Düşer?

Dolar Neden Yükselir Veya Düşer?

Dolar Ve Diğerleri

Sadece yaşadığımız dönemde değil birçok zaman diliminde dolar ister ekonomiyle ilgili olalım ister olmayalım bir yerlerde gündem hep dolar olmuştur. Doların sürekli gündem maddesi olmasında bazı nedenler var. Dünyada doları kullanan yirmi dolayında ülke var. Amerika doları, Kanada doları ve Avustralya doları en önemli para birimleri arasında yer alıyor.

Neden Dolar?

Dünyanın süper gücü olarak kabul edilen Amerika Birleşik Devletlerinin para birimi Amerikan doları. Amerika Birleşik Devletleri, Dünya finans piyasasının öncüsü konumunda. Petrol, altın gibi emtialar uluslararası piyasalarda Amerikan doları ile alınıp satılıyor. Ülke para birimleri değerlerini belirlerken dolara karşı endeksleme yoluna gidiyor. Dünya ticaretinde yapılan alım satımlarda kullanılan Amerikan dolarının payı diğer para birimlerine göre çok yüksek. Amerika birleşik devletlerinin ekonomisinin dünyanın en büyük ekonomisi olma özelliği gibi faktörler neden doların bu kadar talep gördüğünün nedeni.

Doların Tarihsel Gelişimi

Dünden bu güne dolar’ ın birçok süreçten geçtiğini görüyoruz. Bu süreçleri tarihsel olarak sıralayacak olursak; 1776 yılında Kuzey Amerika da İngiliz Kolonileri bağımsızlıklarını ilan etti. İngiliz askerleri sterlin para birimini kullanıyorlardı ama Amerikan vatandaşları doları kullanıyorlardı. Koloni hangi para birimini kullanacağı ile ilgili kararsızlık yaşadı ama doları tercih etti. ABD kongresi 1781 yılında ilk ulusal banka olma özelliğini taşıyan THE BANK OF NORTY’ i kurdu. ABD kongresi 1785 yılında doları Amerika’nın resmi para birimi olarak dünyaya ilan etti. THE BANK OF UNİTED STATES 1791 de
Amerika’nın ilk Merkez Bankası olarak ilan edildi. Tedavüle Para Çıkarma Kanunu, Coinage Antlaşması ile kabul edildi. İlk kâğıt paranın basımı 1861 yılında gerçekleştirildi. Amerikan Merkez Bankası Federal Rezerve Bank Amerika’nın merkez bankası ilan edildi.

Dolar Neden Düşer Veya Yükselir?

Nasıl ki mal piyasasında ve hizmet piyasasında değerlenmeler arz veya talebe göre belirleniyorsa aynı şekilde de finansal piyasarda da doların değeri dolara olan talep veya arza göre belirleniyor. Dolar arzını sabit olarak kabul ettiğimizde; dolara olan talep artınca doların fiyatı artar, dolara olan talep azalınca dolar fiyatı düşer. Dolar talebini sabit olarak kabul ettiğimizde; dolar arzı arttığında dolar fiyatı düşer, dolar arzı azaldığında dolar fiyatı artar. 

Dolar fiyatını belirleyen arz ve talep neye göre azalıp artıyor?

Dolar fiyatını belirleyen değişkenleri "Ceteris Paribus (diğer değişkenlerin sabit olduğu varsayımı altında)" varsayımı altında değerlendirdiğimizi bilmenizi isteriz.

Ekonomik kriz beklentisi: Ekonomik krizin beklenildiği zamanlarda dolara olan talep artar, dolayısıyla dolar fiyatı artar.

Siyasi kriz beklentisi: Siyasi krizin beklenildiği zamanlarda dolara olan talep artar, dolayısıyla dolar fiyatı artar.

Fed faiz kararı: Fed faiz oranını arttırdığında dolar fiyatında yükseliş beklenir.

IMF ve benzeri kredi veren kuruluşlar: IMF ve benzeri kredi veren kuruluşlardan kaynak tahsis edildiğinde dolar fiyatında düşüş beklenir.

Enflasyonist baskı: Bir ülke ekonomisinde enflasyon çok yüksekse yani enflasyonist baskı var ise o ülkede ulusal paraya olan güven azalır ve ülke vatandaşları dolar taleplerini arttırırlar, bu durumda dolar fiyatında artış beklenir.

Dünya ekonomik ve siyasi durumu: Dünya ekonomik ve siyasi olarak iyi durumdayda ülkeye para girişi kolaylaşır ve dolar fiyatında düşüş beklenir.

Turizm gelirleri: Ülkenin turizm gelirleri arttığında dolarda düşüş beklenir.

İhracat ve İthalat Kalemleri: Ülke de ihracat rakamları artarsa ülkeye döviz girişi yaşanır ve dolar fiyatında düşüş beklenir. İthalatta artış olursa ülke dışına döviz çıkar ve döviz fiyatında artış beklenir.

Merkez bankası bağımsızlığı: Gerek gelişmiş ülkelerde olsun gerekse gelişmekte olan ülkelerde olsun; merkez bankalarının tam anlamıyla bağımsız olduklarından söz edemeyiz. Merkez bankasının bağımsız olması ülkeye olan güveni arttırır ve ülkeye döviz girişi gerçekleşir. Döviz girişinden dolayı dolarda düşüş beklenir.

Yurt içi faiz oranları: Yurt içinde faiz oranının düşmesi dolar fiyatını arttırır.

Kredi derecelendirme kuruluşlarının verdiği notlar: Kredi derecelendirme kuruluşlarının ülke lehine verdiği kararlardan dolayı ülkeye fon girişi yaşanır ve bunun sonucunda dolar fiyatında düşüş beklenir.

Makroekonomik göstergeler: Bir ülkede makroekonomik göstergelerin olumlu olması o ülke ekonomisine olan güveni arttırır ve ülkeye fon girişi sağlanır, bunun neticesinde dolar fiyatında düşüş beklenir.

Şeffaflık: Ülke ekonomisinin şeffaf olması, ülkeye olan güveni arttırır ve ülkeye fon girişi gerçekleşir. Ülkeye fon girişi neticesinde dolar fiyatında düşüş beklenir.

CDS primi: Ülke CDS priminin düşük olması ülkeye olan güveni arttırır. Ülkeye güven artarsa, fon girişi olur. Fon girişi olursa dolar fiyatında düşüş yaşanır.

Yurt dışı işçi gelirleri: Yurt dışında çalışan vatandaşlardan ülkeye para girişi olduğunda dolar fiyatında düşüş beklenir.

Doğrudan veya dolaylı yatırımlar: Doğrudan veya dolaylı yatırımların artması ülkeye döviz kazandırır ve dolar fiyatında düşüş yaşanır. 

Doların neden dünyada yaygın olarak kullanıldığını, tarihsel süreç içerisinde ne şekilde geliştiğini ve dolar fiyatını nelerin düşüreceğini veya yükselteceğini açıkladık.

Uyarı: Burada paylaşılan yorum ve analizler yatırım tavsiyesi içermez.