Enflasyon Nedir?

Enflasyon Nedir?

Enflasyon Nisan 2020 Kaç?


Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Nisan ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Açıklamaya göre Nisan ayı enflasyon oranı %0,85 arttı. Yıllık enflasyon ise %10,94 olarak gerçekleşti.
 

Enflasyon Nedir?


Fiyatlar genel seviyesinin sürekli artmasıdır yani fiyatların artmasıdır enflasyon. Aldığımız ekmek, benzin, kıyafet, kitap v.b mallara yapılan zamlar enflasyonu ortaya çıkarır. Enflasyon ülkede yaşayan hemen hemen herkesi doğrudan veya dolaylı olarak etkiler. Ülkemizde yasal olarak enflasyonla mücadele eden kurum Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasıdır. Genel olarak iki tür enflasyondan söz edilir bunların birincisi Tüfe (tüketici fiyat
endeksi), ikincisi ise Üfe’ dir. (üretici fiyat endeksi) Tüfe: Tüketicilerin yaptığı harcamalardaki yükseliş Tüfe’yi ortaya çıkarır. Üfe: Üreticilerin yaptığı harcamalardaki yükseliş Üfe’yi ortaya çıkarır.

Enflasyon Hesaplama: Türkiye İstatistik Kurumu (Tüik) enflasyon verisini hesaplar ve kamuoyuna açıklar. Enflasyon hesaplanırken içinde 400 ün üzerinde ürün olan sepete göre belirlenir. Bu sepetin içinde birçok sektör kalemi var bunlar konut, ulaşım, yiyecek-içecek v.b sektörlerdir. Tüik tarafından yapılan ankette bu tür harcamaların hane halkı harcamalarında ne kadar paya sahip olduğu belirlenir. Hesaplanan paylara göre de sepette bu ürünlere göre ağırlandırmalar yapılır. Örnek verecek olursak gıda ve alkolsüz içecekler %20, ulaşım %15 ve konut %12 olsun bu üç kalemin sepetteki ağırlığı %47 olur. Bu üç kalem de meydana gelen fiyat değişmeleri enflasyon sepetini %47 oranında değiştirir. Her ay sepet fiyatları alınan ürün fiyat bilgileriyle güncellenir ve hesap edilir. Örneğin içinde bulunduğumuz ay yapılan hesaplamada fiyat ortalamasının 100 çıktığını farz edelim, önümüzdeki ay fiyat ortalamasının 105 çıktığını bir sonraki yıl ise aynı yöntemlerle enflasyon sepeti hesap edildiğinde 125 çıktığı durumda aylık enflasyon %5 ve yıllık enflasyonun %25 olduğunu söyleyebiliriz.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından (Tüik) açıklanan enflasyon verisi ile kamuoyu tarafından hissedilen enflasyonun uyumlu olmadığı ve kamuoyu tarafından enflasyonun gerçeği yansıtmadığı söylenir. Bunun nedeni de Tüik tarafından açıklanan enflasyon sepetiyle kişilerin enflasyon sepetinin benzerlik göstermemesidir.

Enflasyon ve Türleri: Enflasyona sebep olan iki önemli neden vardır. Birincisi talebin neden olduğu enflasyon, diğeri ise maliyetin neden olduğu enflasyon. Fiyat oluşumu arz ve talebin kesiştiği noktada gerçekleşir. Arzı sabit olarak kabul edersek talepteki bir yükselme fiyatın artmasına neden olacaktır. Maliyet enflasyonuna da, TL’nin döviz karşısında değer kaybetmesi neden olur. Ülkemiz dış ticaret açığı veren bir ülke yani ithalatı
ihracatından daha fazla, ithalat kalemleri içinde ise enerji ithalatının yüksek olduğunu söyleyebiliriz, dolayısıyla döviz fiyatının yükselmesi enerji maliyetlerinin yükselmesine neden olacaktır. Enerji maliyetlerinin yükselmesi de maliyet enflasyonunu arttıracaktır.

Enflasyon ve Faiz: Ülke olarak tüketim eğilimimiz yüksek ve girdi maliyetlerini de düşüremiyoruz. Peki, enflasyon verilerini nasıl düşürebiliriz? Merkez Bankası enflasyonla mücadele etmek için faiz silahını devreye sokabilir. Tartışılan bir diğer konu ise faiz enflasyonun nedeni midir? Sonucu mudur? Merkez bankası tarafından faiz oranı arttırıldığında üreticinin faiz maliyeti artacaktır ve fiyatlara yansıtacaktır, dolayısıyla Üfe’de bir yükselme gerçekleşecektir. Peki, Merkez Bankası faiz oranlarını yükseltmeyip düşürürse bu sefer enflasyon düşer mi? Merkez bankası tarafından faizler düşürüldüğünde bu sefer kredi talebi artar, kredi talebi arttıktan sonra harcamalar artar, harcamalar arttıktan sonra talep artar. Arz sabitken talepten dolayı tekrardan fiyatlar artacaktır ve enflasyona neden olacaktır. Yüksek faizin ülkeye girecek sıcak para üzerinde de etkisi vardır. Faiz artığında ülkeye giren
sıcak para artar. Sıcak para arttıktan sonra döviz arzı artar. Döviz arzı arttıktan sonra dövizin fiyatı düşecektir. Döviz fiyatı düştükten sonra maliyetler düşecektir, dolayısıyla enflasyonda düşecektir.

Enflasyon Farkı: Enflasyon verilerinden en çok etkilenen kesim şüphesiz kamu çalışanlarıdır. Kamu çalışanları maaş zammını bir bakıma enflasyon verilerine göre alıyorlar. Yetkili sendika ve Hükümet tarafından yürütülen toplu sözleşmede altı aylık dönemler halinde kamu çalışanlarına belirli oranda maaş zammı yapılıyor ama altı aylık süre zarfında altı aylık enflasyon verisi kararlaştırılan maaş zammından fazla ise aradaki fark kamu çalışanlarına
enflasyon farkı olarak yansıtılıyor.

Enflasyon ve İşsizlik: Dünyada ve ülkemizde Merkez Bankasının görevi enflasyonu düşük tutmaktır. Hükümetlerin görevi ise büyüme oranlarını yüksek tutmak ve dolayısıyla istihdam sağlamaktır. Merkez Bankaları ve Hükümetler arasında sürekli bir didişmenin olduğunu söyleyebiliriz. Merkez bankasının aldığı kararlarda bağımsız olması gerekir. Enflasyon neden bu kadar önemli diye soracak olursak; çünkü enflasyon yaşayan ülkelerde yatırımcılar gereceği göremez, dolayısıyla kimse yatırımda bulunmaz ve o ekonomide işsizlik artar.